KIZILDERiLiLER KiM  
    Kaplumbaga Ada | Abya Yala | Sibirya | Yerli Cozum | Sanat ve Kultur | Sonuc | Bize Ulaşın  
       
   

Onsoz

 
       
   

Dunyada bir cok insan Kizilderili olarak taninir. Bazi Kizilderililer Guney Amerikda, baziler Kuzey Amerikada ve Baziler Sibiryada. Tatarce konusan Dogu Sibiryali yerli Turk Kizilderililer Turk Cumhuriyyet'taki Turkce kulanan sive en yakin Turkce sive olanlerdir.

Kizilderililer ve Turklerin birlesme bir cok nokta var ve bu noktalardan birisi irk. TIP DAiRE gore Kizilderililer dort irk oldugunu inaniyorlar: siyah, beyaz, sari ve kizil. Turkler ve kendilere kizil irk olarak sayiyorlar.

 
       
   

Topraklarin isimler

 
       
   

Kuzey Amerikadaki Kizilderililer kendi kitasina Kaplumbaga Ada soyluyorlar.

Guney Amerikadaki Kizilderililer kendi kitasina Abya Yala soyluyorlar. Abya Yala canli yer demektir, Kuna Kizilderili dilde.

 
       
   

Kaplumbaga Ada

 
       
   

Kaplumbaga Ada bir cok bolgeden olusuyor. Her bolgedeki iklim farklidir ve ona gore Kizilderili kulturler'da farklidir.

Bolgeleri bu: Arktik, Yarı Arktik, Kuzey-Dogu, Guney Dogu Ormanlik,Düzlükleri, Ova, Havza, Guney-Bati, Kuzey-Bati Sahil, Guney-Bati Sahil

Kanada'da 609 kayit edilmis Kizilderili topluluk var. ABD'da 500 kayt edilmis Kizilderili topluk var.

 
       

Harita interaktif'tir              

 
   
 
   

Halk

 
       

Her bolgedeki halk ayni kultur sahibidir fakat milletler olarak farklidir. Her milletin farkli dili var ve farkli simgesi var. Zamanimizda her Kizilderili toplulugun bayrak ve simgesi var fakat onlardan daha onemli kartal sopalardir. Kartal sopasi bir sopadir ve ustunde kartal tuyuler dizmis olarak duruyorlar. Her Kizilderili toplulugun kartal sopasi var ve kartal sopasi tasiyan ve koruyan bir kisi.

Burada her bolgede sayoruz bazi milletleri ve onlarin websiteleri ekliyoruz:

Arktik:

Kuzey Kutupta Athapaskanlar Kizilderililedir ve kendilere Dene soyluyorlar. Baska kimse Kizilderili yok orada. Oradaki millet  eskimolerdir ve kendilere inuit soyluyorlar. Grondlanda Denimarka devlet altindadir fakat Inuit halk orada yasiyor  ve az Denmarkali kisi bulunur. Kanadanin Kuzey Kutupun yarisi Nunavut ayalettir ve inuitlerin idaresinde. Obur yarisi Nort-West Territory'dir ve inuitlerin idaresinde degil. ABD'nin Kuzey Kutup Alaskadir ve orada Athapaskanlar (Dene) bulunuyor. ABD yerlilere Alaskadan silmeye calisiyor.

Arkadaslarimiz bu: Holman Eskimo Co-op 867-396-3531 Holman NWT Canada

http://www.inuit.org/

http://www.inuitcircumpolar.com

Yarı Arktik:

Athapascanlar (Dene) http://www.denenation.com/

Kri (Cree) http://www.creeculture.ca/

Ocibva (Ojibway) www.anishinabek.ca

Innu http://www.innu.ca/

MikMak http://mrc.uccb.ns.ca/reserves.html  http://www.ncpei.com/

Kuzey-Dogu Ormanlik:

Ocibva (Ojibway) www.anishinabek.ca

Cree http://www.creeculture.ca/

6 Millet Irokiler ( Onandaga, Onaida, Kayuga, Mohawk, Seneka, Taskurora)kendilere Hodnasonee diyorlar http://www.sixnations.org  http://www.iroquois.net

http://www.chiefs-of-ontario.org/profiles/map.html

http://www.manitobachiefs.com/

http://www.fsin.com

Guney Dogu Ormanlik

Cirokiler kendilere Tsalagi diyorlar http://www.cherokeesofsouthcarolina.com/   http://www.cherokee-nc.com/

PeeDee http://www.peedeeindiantribeofsc.com/

http://www.rootsweb.com/~ncqualla/native.htm

Alabama'da

Mowa band of Choctaw Choctaw Agency
Poarch band of Creek Choctaw Agency

Florida'da

Big Cypress Reservation Seminole Agency
Brighton Reservation Seminole Agency
Miccosukee Reservation Eastern Area Office
Seminole Reservation Seminole Agency

Mississipi'da

Mississippi Choctaw Reservation Tribal Council of the Mississippi Band of Choctaws

Kuzey Carolina'da

Cherokee Reservation Eastern Band of Cherokee Tribal Council
Guney Karolina'da Catawba Indian Nation

http://www.indians.org/Resource/FedTribes99/Region7/region7.html

Düzlükler

Dakota'da

Cheyenne River, Cheyenne River Sioux Tribe, South Dakota

Crow Creek, Crow Creek Sioux Tribe, South Dakota

Devils Lake, Spirit Lake Tribe, North Dakota

Flandreau, Flandreau Santee Sioux Tribe, South Dakota

Fort Berthold, North Dakota

Lower Brule, Lower Brule Sioux Tribe, South Dakota

Pine Ridge, Oglala Sioux Tribe, South Dakota

Rosebud, Rosebud Sioux Tribe, South Dakota

Sisseton, Sisseton-Wahpeton Sioux Tribe, South Dakota

Standing Rock, Standing Rock Sioux Tribe, North Dakota

Turtle Mountain, Turtle Mountain Band of Chippewa, North Dakota

Yankton, Yankton Sioux Tribe, South Dakota

Montana'da

Blackfeet Reservation, Blackfeet Tribe, Montana

Crow, Crow Tribe, Montana

Fort Belknap, Gros Ventre and Assiniboine, Montana

Fort Peck, Assiniboine and Sioux, Montana

Northern Cheyenne, Northern Cheyenne Tribe kendilere Tsitsistas diyorlar http://www.c-a-tribes.org,

Montana Rocky Boys, Chippewa Cree Tribe, Montana

Nebraska-Kansas'da

Iowa, Iowa Tribe of Kansas and Nebraska, Kansas

Kickapoo, Kickapoo of Kansas, Kansas

Omaha, Omaha Tribe, Nebraska

Ponca Tribe of Nebraska, Ponca Tribe of Nebraska, Nebraska

Potawatomi, Prairie Band of Potawatomi, Kansas

Sac and Fox, Sac and Fox of Missouri Tribe, Kansas

Santee, Santee Sioux Tribe, Nebraska

Winnebago, Winnebago Tribe, Nebraska

Oklahoma-Texas'da

Absentee-Shawnee, Absentee-Shawnee Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Alabama-Coushatta, Alabama-Coushatta Tribe of Texas, Texas

Alabama-Quassarte of Creeks, Alabama-Quassarte Tribe, Oklahoma

Apache, Apache Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Caddo, Caddo Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Cherokee, Cherokee Nation of Oklahoma, Oklahoma

Cheyenne-Arapaho, Cheyenne-Arapaho Tribes of Oklahoma, Oklahoma

Chickasaw, Chickasaw Nation, Oklahoma

Choctaw, Choctaw Nation of Oklahoma, Oklahoma

Citizen Band of Potawatomi, Citizen Potawatomi Nation, Oklahoma

Comanche, Comanche Tribe, Oklahoma

Creek, Muscogee (Creek) Nation, Oklahoma

Delaware, Delaware Tribe of Western Oklahoma, Oklahoma

Eastern Shawnee, Eastern Shawnee Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Fort Sill Apache, Fort Sill Apache Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Kaw, Kaw Nation of Oklahoma, Oklahoma

Kialegee Creek, Kilagee Tribe, Oklahoma

Kiowa, Kiowa Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Iowa, Iowa Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Kickapoo, Kickapoo Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Loyal Shawnee Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Miami, Miami Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Modoc, Modoc Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Osage, Osage Nation of Oklahoma, Oklahoma

Otoe-Missouri, Otoe-Missouri Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Ottawa, Ottawa Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Pawnee, Pawnee Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Peoria, Peoria Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Ponca, Ponca Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Quapaw, Quapaw Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Sac and Fox, Sac and Fox Nation of Oklahoma, Oklahoma

Seminole, Seminole Nation of Oklahoma, Oklahoma

Seneca-Cayuga, Seneca-Cayuga Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Texas-Kickapoo, Kickapoo Traditional Tribe of Texas, Texas

Thlopthlocco Creek, Thlopthlocco Tribe, Oklahoma

Tonkawa, Tonkawa Tribe of Oklahoma, Oklahoma

United Keetoowah Band of Cherokee, United Keetoowah Band of Cherokee Indians, Oklahoma

Wichita, Wichita and Affiliated Tribes, Oklahoma

Wyandotte, Wyandotte Tribe of Oklahoma, Oklahoma

Wyoming'da

Wind River, Northern Arapaho http://www.c-a-tribes.org, Wyoming

Wind River, Shoshone, Wyoming

Ova

Salish http://www.cskt.org

Kootenai http://www.cskt.org

Nez Perce (Nemipo) http://www.nezperce.org

Havza

Confederated Tribes of the Goshute Reservation, Nevada and Utah

Duckwater Shoshone Tribe of the Duckwater Reservation, Nevada

Ely Shoshone Tribe of Nevada

Fort McDermitt Paiute and Shoshone Tribes of the Fort McDermitt Indian Reservation, Nevada and Oregon

Las Vegas Tribe of Paiute Indians of the Las Vegas Indian Colony, Nevada

Lovelock Paiute Tribe of the Lovelock Indian Colony, Nevada

Moapa Band of Paiute Indians of the Moapa River Indian Reservation, Nevada

Northwestern Band of Shoshoni Nation of Utah (Washakie)

Paiute Indian Tribe of Utah

Paiute-Shoshone Tribe of the Fallon Reservation and Colony, Nevada

Pyramid Lake Paiute Tribe of the Pyramid Lake Reservation, Nevada

Reno-Sparks Indian Colony, Nevada

Shoshone-Paiute Tribes of the Duck Valley Reservation, Nevada

Skull Valley Band of Goshute Indians of Utah

Summit Lake Paiute Tribe of Nevada

Te-Moak Tribes of Western Shoshone Indians of Nevada (Four constituent bands: Battle Mountain Band; Elko Band; South Fork Band and Wells Band)

Walker River Paiute Tribe of the Walker River Reservation, Nevada

Washoe Tribe of Nevada & California (Carson Colony, Dresslerville Colony, Woodfords Community, Stewart Community, & Washoe Ranches)

Winnemucca Indian Colony of Nevada

Yerington Paiute Tribe of the Yerington Colony & Campbell Ranch, Nevada

Yomba Shoshone Tribe of the Yomba Reservation, Nevada

http://itcn.org/Tribes.html

Guney-Bati

Navajo (Dine) http://www.navajo.org/

Apachi (D'ne) http://www.wmat.nsn.us/

Pueblo http://www.puebloindian.com/

Zuni http://www.ashiwi.org/

Hopi http://hopibiz.com

http://www.ncai.org/index.php?id=126&selectpro_area=14

Kuzey-Bati Sahil

Tlingit (Athapaskanlar) http://www.ccthita.org/

Haida

Tsimshi

Salish

http://www.ubcic.bc.ca/News_Releases/UBCICNews03030602.htm

Yurok http://www.yuroktribe.org

Guney-Bati Sahil

Pomo http://www.hoplandtribe.com

Sacramento sehir bolgedaki tum Kizilderili adresler

Agua Caliente Tribal Council

Alturas Rancheria

Barona General Business

Benton Paiute Reservation

Berry Creek Rancheria

Big Lagoon Rancheria

Big Pine Reservation

Big Sandy Rancheria

Big Valley Rancheria

Bishop Reservation

Blue Lake Rancheria

Bridgeport Indian Colony

Buena Vista Rancheria

Cabazon Band of Mission Indians

Cahuilla Band of Mission Indians

Campo Band of Mission Indians

Cedarville Rancheria

Chicken Ranch Rancheria

Chico Rancheria

Cloverdale Rancheria

Cold Springs Rancheria

Colusa Rancheria

Cortina Rancheria

Coyote Valley Reservation

Cuyapaipe Band of Mission Indians

Dry Creek Rancheria

Elem Indian Colony of Pomo Indians Sulphur Bank Rancheria

Elk Valley Rancheria

Fort Bidwell Reservation

Fort Independence Reservation

Greenville Rancheria

Grindstone Rancheria

Guidiville Rancheria

Hoopa Valley Tribal Council

Hopland Reservation

Inaja - Cosmit Band of Mission Indians

Jackson Rancheria

Jamul Band of Mission Indians

Karuk Tribe of California

La Jolla Band of Misssion Indians

La Posta Band

Laytonville Rancheria

Lone Pine Reservation

Los Coyotes Band of Mission Indians

Lytton Rancheria

Manchester/Point Arena Rancheria

Manzanita General Council

Mesa Grande Band of Mission Indians

Middletown Rancheria

Mooretown Rancheria

Morongo Band

North Fork Rancheria

Pala Band of Mission Indians

Pauma Band of Mission Indians

Paskenta Band of Nomlaki Indians

Pechanga Band of Mission Indians

Picayune Rancheria

Pinoleville Indian Reservation

Pit River Tribal Council

Potter Valley Rancheria

Quartz Valley Reservation

Ramona Band of Indians

Redding Rancheria

Redwood Valley Rancheria

Resighini Rancheria

Rincon Band of Mission Indians

Robinson Rancheria

Bear River Band of Rohnerville Rancheria

Round Valley Reservation

Rumsey Rancheria

San Manuel Band of Mission Indians

San Pasqual Band

Santa Rosa Rancheria

Santa Rosa Reservation

Santa Ynez Band of Mission Indians

Santa Ysabel Band of Mission Indians

Scotts Valley Band of Pomo Indians

Sherwood Valley Rancheria

Shingle Springs Rancheria

Smith River Rancheria

Soboba Band of Mission Indians

Stewarts Point Rancheria

Susanville Rancheria

Sycuan Business Committee

Table Bluff Rancheria

Table Mountain Rancheria

Timbi-sha Shoshone Tribe

Torres-Martinez Desert Cahuilla Indians

Trinidad Rancheria

Tule River Reservation

Tuolumne Me-wuk Rancheria

Twenty Nine Palms Band of Mission Indians

United Auburn Indian Community

Upper Lake Rancheria

Viejas Tribal Council

Yurok Tribe

Ione Band of Miwok

Augustine Band of Mission Indians

Enterprise Rancheria

Sheep Ranch Rancheria

 

 
   

Samanizm

   
         
   

Bir cok Kizilderili zorla kiliseci oldu. Fakat bir cok samanist kaldilar.

Samanist olan Kizilderililer seremoniler sahiplerdir. Her kesin degisik seremoni var. En meshur olan yazin en uzun gundaki seremoni.

Tum Kizilderililer ittifak ettiler TIP Daire hakkinda. Tip Daire onlarin esas konusudur.

TIP DAiRE

 

TIP DAiRESi gore umumi Kizilderili bayrak var.Umumi Kizilderili Bayrak

Umumi Kizilderili Bayrak

 

Kendi dine Kizil Yolu soyluyorlar.

Kizil Yol hakkinda link: http://www.geocities.com/redroadletter2006

   

 

   
   

Siyasi Durum

   
   

ABD ve Kanada kuruldu Kizilderili toprakler uzere. Toprak kulanmasi icin sumurgeciler anlasmalar yaptilar. Sonra Kizilderililer icin ozel bolgeler kurdular. Bu bolgeler rezervasyon ad verdiler ve Kizilderililer cok kotu davrandilar. Hitlerin toplu kamplar gibi bir sekilde. Yiller 1960lerda durum duzelmeye basladi. Yiller 1980lerda Kizilderililer daha cok haklari aldilar. Yiller 2000 geldiler ve zulum hala devam ediyor. Son anlasma yerliler ve sumurgeciler arada 1992'da oldu ve son azat yerli toprak kayboldu.

ABD federal devlet 500 degisik Kizilderili topluluk tanidi ve 500 rezervasyon kabul etti. Bazi Kizilderili topluluklar hala kabul etmediler. Onlardan birisi PeeDee Kizilderililerdir Guney Karolina'da. Musluman kardesimiz Hasan orali Kizilderilidir (bu link'ta http://turtleisland.muslims.tripod.com ).

Bir cok Kizilderili rezervasyon yerleri onlarin ayri devlet olarak sayilir. Fakar ABD ve Kanada ve Meksika devletleri onlarin isine karisiyorlar. Cok zulum yapiyorlar hatta cocuklar abaveyndan bahaneler bularak gasp ediyorlar ve Kizilderili olmayan uvey kisilere veriyorlar.

Bering Bogaz Teorisi Oyun

ABD ve Kanada ve Meksika devlet iddia ediyor ki Kizilderililer Asyadan geldiler 13 bin sene once Bering Bogaz dan ve Asiyali oldugunu icin haklari yok. Ayni zamanda kendi ABD medyada 40 bin sene eski insan ayak izler Meksikada bulunudugu anlatiyor ve Bering Bogaz teorisi yanlis belli oluyor. Kizilderililer kendi toprakta bulundu Turklerin kendi toprakta bulundugu gibi, insanlarin meydana geldigi zamanlerda, 13 bin sene once Bering Bogaz gecerek degil.

 
   
   

iktisadi Durum

 
   

En fakir kisiler ABD ve Kanada ve Meksikada Kizilderililerdir.

 
   
   

Saglik Durum

 
   
   

Kizilderili milletleri dogadaki yemeklere alisiklerdir ve onlarin doga yok ederek ve onlara yapilmis yemekler vererek bir cok saglik sorunlar yaptirdilar ABD ve Kanada devletleri. Diabetik hastalik, obesite ve goz ve ic organ hastalik bu dolaydan bulunuyor.

 
       
       
   

Abya Yala

 
       
   

Abya Yala (Guney Amerika)'da Kizilderililere devletler daha yeni topraklar geri vermeye basladilar. Bir Kizilderili ait devletta var, o Bolivia'dir.

 
   

 

 
       
   

Sibirya

 
       
   

Rus ve Cin devletler yerli halk tanimiyorlar. Rus federasyon 1993'ta yerli milletleri etnik grupler olarak kayt etmeye kabul etti. Baska bir sey  degil.

 
       
   

Sibiryali Kizilderililer

 
         
   

Sibiryada inuitler var. inuitler haric Cukotya'da Chukchi milletta Athapaskan DNA bulunuyor ve Kizilderili olarak taninir.

Dunya yerlilerin topluluklerda Chukchiler gibi baska Sibiryali yerli milletler Kizilderili olarak kabul edilenlerda var.

Sibirga TIP DAiRESi
 
         
   

Saman Akkanat Sibirga millet'tan Kizilderili olarak taninir.

www.sibirga.com

Saman Akkanat Sibirga Millet'tan

 
   
   

Yerli Cozum

   
   
   

ABD ve Kanada ve Kizilderililerin hakklerein cigneyen tum milletler Kiziderililer hakkinda bir tasaru getiriyorlar. Butun bu seyler iyi bir sonuc getirmiyorlar. Butun by tasarular Kizilderili milletlere sorun cikartiyorlar ve onlarin hakklari daga cok ciginiyorlar. Kizilderililerin kendi duzeni var ve kendi sorunlar nasil cozecekler kendi duzene gore biliyorlar. Kizilderililerin duzen onbinlerce eski bir duzendir ve onlara en uygundur. Kendi onbinlerce sene eski tecrubeli bir duzen, onlara en uygundur.

Hatta Benjamin Frankiln ABD anayasa yazarken Mohawk mostasarlari vardi ve Hodnasoneelerin yasasina gore ABD anayasa yazdi. Parlamantodaki meclilerin ve kabilelerin meclislerin farki yok oldugubu  cok acik gorunuyor.

Anishinabek ve Hodnasonee milletler gibi Kizilderili miletlerin klanlar var. Bir topluluk icinde 7 kland vardi ve her kes bir klan icindeydi. Anishinabek dilinde klan dodem demek; Avrupalilerin totem kelime odan geldi. Her klan, dodem, totem, bir topluluk icinde bir is yapiyordu. Yedi klanlar (dodemler) budur: leylek, dalgic kus, ayi, geyik, kartal, gelincik, ve balik.

Leylek ve dalgic kus klanlardan sefler seciliyor. Eger millet leylek klan kisilerdan yorulduy ise dalgic kus klandan kisi sef icin sectilar ve eger dalgic kus klan kisilerdan yoruldu ise tekrar leylek kisilerdan secebilirdiler sefi.

Ayi klan kisiler koylerin disinda duruyordular ve millete koruyordular ve dogadan ilac getiriyordular.

Geyik klan kisiler milletler arada baris yapiyordular.

Kartal klan kisiler din adamlermis.

Gelincik kisiler isciler ve askermis.

Kaplumbaga klan Balik klanin basiydi ve balik klan kisiler ogretmenlermis.

Klan duzen zamanimizdaki az  Kizilderililer uyguliyorlar. Kendi dodeme gore  isi yapiyorlar ve kendi topluluk icinde o meslek kulaniyorlar. Kaplumbaga klan kisiler, ogretmenler ve profesorler oluyorlar. Ayi  klandaki kisiler doktor oluyorlar. Gelincik klan kisiler is adamler oluyorlar. Ve boylece tum klanlerda ve millet zamanimizda cok rahat bir duzen sagliyabilirler.

 
   
   

Sanat ve Kultur

 
   
   

Kizilderili kultur cok zengindir. Bir kisinin Ormanlik Kultur ve Kuzey-Bati Sahil kulturerdan bazi seyler ogrenirsa, tum Kizilderili kulturler hakkinda temel bir bilgi alamis olabilir.

 
   

 

 
   

Ormanlik kultur ve Duzlukleri kultur arada cok buyuk fark yok. Duzlukleri kulturde daha cok hayvan deri kulanilir ve ormanlik kulturde daha cok agac kulanilir. Yarı Arktik  kultur ve Ormanlik kultur arada pek fark yok. Yarı Arktik  kulturde daha cok hus agac kabuk kulanilir ve Ormanlik kulturde her turlu agac ve bitki kulanilir cunku ormanlikta daha cok cesit bitki var.

 
       
   

Kuzey-Bati Sahil kultur direkler icin meshurdur ve kendi tertip cizgi yapmak sahibidir.

 
       
   

Sonuc

 
       
   

Kizilderili milletlerin kendi eski ve degerli kultur ve duzeni var. Bu duzen onbinlerce senede kulandilar ve o duzene gore iyi hayatlar yasiyordular. Hatta ABD anauasa o duzene gore yazildi. Kizilderililerin kendi kultur ve duzen uygulanmakta karisi gelmek yanlistir. Kizilderililerdan kultur ogrenerektan faydalaniyabiliriz cunku onbinlerce eski ve tecrubeli bilgiler sahibidir.

 
       
       
Onsoz | Kaplumbaga Ada | Abya Yala | Sibirya | Yerli Cozum | Sanat ve Kultur | Bize Ulaşın  
    Her Hakkı Mahfuzdur © 2007 Miighan-Kurt Co.  
     
    Miighan Kurt Sirket 2001'dan Yerli toplulugun hizmetinde www.miigi.com  
   

Miighan Kurt Sirket tarafindan hazirlanmis Ontario, Canada, Temuz 1, 2007

 

 

                      

 

 

Make your own free website on Tripod.com